บ้านมืดหลอง
พิกัด 18.421342, 98.166980

บ้านแปะ บ้านกอกน้อย และบ้านมืดหลอง เป็นหมู่บ้านของชาติพันธุ์ลัวะ หรือ ละเวือะ บ้านมืดหลองเก่าแก่ อายุหมู่บ้านราว 200 ปี มีที่ตั้งอยู่บนภูเขา ระดับความสูงประมาณ 980 เมตรจากระดับน้ำทะเลปานกลาง อยู่ในเขตตำบลบ้านทับ ห่างจากตัวอำเภอแม่แจ่มเป็นระยะทางประมาณ 44 กม. ส่วนบ้านแปะและบ้านกอกน้อยอยู่ในเขตตำบลปางหินฝน อยู่ไกลไปอีกไม่มาก แต่เป็นเส้นทางที่ยากลำบาก เป็นทางดิน สูงชันและสภาพผิวทางไม่ดี ฤดูฝนเดินทางลำบากมาก พื้นที่หมู่บ้านมีที่ราบน้อย ส่วนใหญ่เป็นที่ลาดไหล่เขา ทำการเกษตรแบบปลูกพืชหมุนเวียน เช่น ข้าวไร่ ข้าวโพด มันเทศ และหอมแดง ตามพื้นที่เกษตรรอบๆหมู่บ้านซึ่งมีความลาดเอียง มีลำน้ำสายเล็กไหลผ่านหมู่บ้าน ด้านหลังหมู่บ้านเป็นป่าเขา บ้านมืดหลองมีประชากร 59 หลังคาเรือน 290 คน นับถือพุทธและผี และยังมีพิธีกรรมที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อเรื่องผีให้พบเห็นได้ เช่น เสาผีหมู่บ้าน (เสาสะกั้ง) การเลี้ยงผีประจำเรือน 3 พื้นที่ คือ ผีเลอจ๊วก บริเวณชานบันได ผีตักเคือง บริเวณชานในร่ม และผีเอิมบ๊วกและผีเคอจิ่ว หรือผีเรือน อยู่ที่เสาพ่อ หญิงชาวลัวะมีการทอผ้าตามแบบประเพณีลัวะไว้ใช้เองและจำหน่าย

หมู่บ้านและเรือนลัวะบ้านมืดหลอง
ชุมชนลัวะที่บ้านมืดหลอง